Чалавек і прырода
Для чытання і вывучэння ў класе
В. Гардзей. «Жнівень».
І. Грамовіч. «Выпаў снег».
Р. Ігнаценка. «Бабіна лета».
Клаўдзія Каліна. «Буслы».
Якуб Колас. «Усход сонца».
Г. Скаржынская-Савіцкая.«Чамупралескі сінія».
Фальклорны матэрыял: народныя загадкі пра з’явы прыроды.
Для пазакласнага чытання
К. Буйло. «Мой Мурка», «У лесе».
А. Бутэвіч. «Як сасна з бярозай пасябравала».
С. Быкава. «Свавольніцы», «Заранка», «Гарэза-праменьчык».
Змітрок Бядуля. «Сняжыначкі-пушыначкі».
А. Васілевіч. «Геша».
Я. Галубовіч. «Забаўнае паляванне», «Сцяжынка», «Што аднаму цяжка, тое гуртам лёгка».
В. Гардзей. «Залаты лістапад».
Ц. Гартны. «Восень».
Н. Гілевіч. «Цуд тварыўся – праспаў…», «Здарэнне ў лесе».
П. Глебка. «На пачатку лета».
У. Дубоўка. «Восень», «Раскрытая кніга», «Хто дужэйшы?».
В. Жуковіч. «Скалечаны голуб», «Узялёным лузе».
Янка Журба. «Першыя сняжынкі».
В. Кажура. «Пакацілася сонейка».
Клаўдзія Каліна. «Красавік», «Стракатая сойка».
К. Камейша. «Зімовы верш».
А. Капусцін. «Казка старой сасны».
Г. Каржанеўская. «Мышка», «Дзе ты, Боця?».
Якуб Колас. «Каля рэчкі», «Летам».
М. Корзун. «Міколкаў барометр».
Янка Купала. «Вясна».
Э. Луканскі. «Верабейка».
М. Лынькоў. «Ластаўчына талака».
В. Мыслівец. «Жураўлі і жураўка».
Г. Пашкоў. «Палессе», «Раніца ў пушчы», «У жытнім полі».
З. Прыгодзіч. «Джэк і Рыжык».
П. Ткачоў. «Тася».
К. Хадасевіч-Лісавая. «У кожнага свае справы».
І. Шамякін. «Воўк».
Чалавек і яго род
Для чытання і вывучэння ў класе
Н. Гілевіч. «Я – беларус».
А. Грачанікаў. «Бацькоўскі парог».
А. Карлюкевіч. «Вавёрка піша сачыненне».
У. Ліпскі. «Пошук радаводных крыніц».
Б. Сачанка. «Адкуль пайшоў твой род?».
Для пазакласнага чытання
Эдзі Агняцвет. «Слова пра маці».
Л. Багдановіч. «Адзіная, як маці!».
В. Вітка. «Вавёрчына гора».
Янка Купала. «Над калыскай».
У. Ліпскі. «Праўдзівы аповед пра твой і мой радавод».
А. Ставер. «Унуку».
В. Сумараў. «Мой дом».
В. Швед. «Я нарадзіўся беларусам».
В. Шырко. «Дзед Манюкін і ўнукі».
Чалавек і Радзіма
Для чытання і вывучэння ў класе
П. Броўка. «Дарагая Беларусь».
К. Буйло. «Люблю».
Н. Гальпяровіч. «Бацька гарадоў беларускіх» (урывак).
У. Карызна. «Люблю цябе, Белая Русь».
А. Каско. «Горад з Белаю вежаю».
У. Ліпскі. «Беларусь».
Для пазакласнага чытання
Эдзі Агняцвет. «Кліча вецер свежы».
А. Астрэйка. «Родная краіна».
А. Гурло. «Мой край».
В. Жуковіч. «Цудоўная краіна», «Беларус», «Няма даражэйшай зямлі», «Беларуская старонка» «Францішак Скарына».
А. Зэкаў. «Па-беларуску і па-руску», «Чатыры зярняткі».
У. Карызна. «Песня аб родным».
Я. Крупенька. «Два словы»
У. Ліпскі. «Замак без замка», «Салігорскія агні».
У. Мазго. «Мірскі замак».
М. Маляўка. «Полацк».
Г. Марчук. «Як Несцерка французаў перахітрыў».
М. Пазнякоў. «Адказ сыну», «Радзіма», «У бары», «Заўжды вярнуся».
А. Пісьмянкоў. «Мы – беларусы».
К. Цвірка. «Там яна».
В. Шпакевіч. «Мая зямля».
Чалавек, слова і кніга (Для чытання і вывучэння ў класе)
Л. Дайнека. «Любіце мову».
А. Масла. «Як з’явіўся апостраф».
А. Станюк. «Чаму?».
К. Цвірка. «У кнігарні».
Фальклорны матэрыял: прыказкі пра слова і кнігу.
Для пазакласнага чытання
М. Арочка. «Цяжкае пытанне».
Л. Багдановіч. «Мы дзеці мовы беларускай».
П. Броўка. «Родныя словы».
Т. Бунта. «Добры дзень!».
В. Вітка. «Слова», «Шляхі-дарогі».
В. Жуковіч. «Кніга».
А. Зэкаў. «Дзве мовы».
А. Канапелька. «Роднае слова».
М. Пазнякоў. «Скарына».
П. Панчанка. «Хлебныя словы».
Г. Пашкоў. «Родная мова».
П. Прыходзька. «Твая мова».
Ю. Свірка. «Словы».
М. Чарняўскі. «Прыгода з Коскаю».
Чалавек і мастацтва
Для чытання і вывучэння ў класе
А. Грачанікаў. «Народ і песні».
Э. Валасевіч. «Шпачыны канфуз».
Янка Купала. «Песня і казка».
М. Чарняўскі. «Слуцкія паясы».
Фальклорныя творы:
беларуская народная казка «Музыка-чарадзей»,
легенда «Адкуль песня беларуская».
Для пазакласнага чытання
Т. Бунта. «Урок музыкі».
Змітрок Бядуля. «Дудачка».
А. Дзеружынскі. «Наш беларускі ручнік».
У. Карызна. «Іграй, жалейка, не змаўкай…».
Максім Танк. «Казка пра музыку».
М. Чарняўскі. «Цымбалы».
Быць на зямлі чалавекам
Для чытання і вывучэння ў класе
Н. Гілевіч. «Калі рана ўстанеш».
В. Гурскі. «Верныя сябры».
В. Вітка. «Дзень нараджэння».
В. Жуковіч. «Першая настаўніца».
Н. Мацяш. «Калыханка маме».
У. Правасуд. «Фанабэрысты Мухамор».
П. Ткачоў. «Хітрун».
Фальклорныя творы:
беларуская народная казка «Стары бацька»,
прыказкі пра дружбу.
Для пазакласнага чытання
Эдзі Агняцвет. «Першае слова».
І. Аношкін. «Ленус-хранікалюс», «Дружная сямейка».
Р. Барадулін. «Грамат не хапіла».
Т. Бунта. «Дзіўная сінічка».
Я. Бяганская. «Атося».
Змітрок Бядуля. «Казка пра мядзведзя».
Э. Валасевіч. «Мітрафан і дэльтаплан», «Сама», «Арэхі і агрэхі», «Кот і вожык», «Арэх і жаба».
А. Васілевіч. «Маміна свята».
В. Вітка. «Самая дарагая рэч у нашым доме», «Добры знак»
Н. Галіноўская. «Фантазёр».
С. Гаўрусёў. «Пад апекаю бацькоў».
В. Жуковіч. «Трэба», «Свет – дзiвосны».
Я. Мартыновіч. «Як сябры дапамаглі Пыху».
Г. Марчук. «Прыгоды дзяўчынкі Агапкі і ката Фокуса».
А. Масла. «Цудадзейныя лекі».
У. Корбан. «Казёл і Муха».
А. Крэйдзіч. «Сінічкі міратворцы».
М. Пазнякоў. «Хітры Іванка», «Цукеркі».
У. Правасуд. «Вузел».
П. Рунец. «Аднойчы вечарам».
М. Скрыпка. «Індык», «Апанас», «Звяглівы Лыска».
Максім Танк. «Конь і леў», «Казка пра мядзведзя», «Сярод лясоў наднёманскіх».
А. Федарэнка. «Памылка».
М. Чарняўскі. «Чарадзейныя пруткі».
В. Шпакевіч. «Любіце родных».
Ф. Янкоўскі. «І за гарою пакланюся».
Чалавек і грамадства
Для чытання і вывучэння ў класе
У. Корбан. «Пчала і Ружа».
В. Шымук. «Лёгка нам нічога не даецца».
Фальклорныя творы:
беларускія народныя казкі «Ад крадзенага не пасыцееш», «Андрэй за ўсіх мудрэй».
Л. Багдановіч. «Праспалі свята».
А. Бадак. «Воўк і навука».
А. Бутэвіч. «Бунт у каралеўстве Віндаўса Вялікага».
С. Давідовіч. «Кемлівы Заяц!».
А. Зэкаў. «Чатыры зярняткі».
К. Ладуцька. «З Брэсцкай Тамашоўкі».
П. Місько. «Добры чалавек»
Г. Скаржынская-Савіцкая.«Прывід», «Перахітрыў».
Максім Танк. «Падарожжа мураша Бадзіні».
К. Хадасевіч-Лісавая. «Велапрабег з прыгодамі», «Ліст да Дзеда Мароза», «Чароўная ракавіна», «Вухуцік».
М. Чарняўскі. «Урок ветлівасці».
І. Шуцько. «Труцень і пчолкі».
Легенды. «Золата ў прыполе», «Ліхая доля».
Чалавек на планеце Зямля (Для чытання і вывучэння ў класе)
П. Броўка. «А ты хоць дрэва пасадзіў?».
М. Даніленка. «Журка».
М. Пазнякоў. «Клён».
У. Правасуд. «Вадзянік і Лесавік».
Г. Пашкоў. «Выратаванне вожыка».
Я. Сіпакоў. «Беручы – аддаваць».
Для пазакласнага чытання
Н. Галіноўская. «Хата для шпакоў».
М. Гамолка. «Васілёва бярозка».
Н. Гілевіч «Сіняя пушча».
Х. Гурыновіч. «Давайце пасадзім па дрэўцу», «Праталіны».
У. Правасуд. «Мядзведзевы забавы».
Я. Пушча. «Белавежа».
І. Шамякін. «Чорны прамень».
М. Янчанка. «Як я расой лячыўся».
Лёс чалавека на вайне
Для чытання і вывучэння ў класе
П. Броўка. «А хіба ёсць, што забываюць?».
Я. Брыль. «Зялёная школа».
М. Чарняўскі. «Клятва Марата Казея».
М. Янчанка. «Сустрэча з бацькам».
Для пазакласнага чытання
А. Астрэйка. «Плошча Перамогі».
А. Грачанікаў. «Каля помніка партызанскай славы “Прарыў”».
А. Куляшоў. «Над спаленай вёскай».
Я. Маўр. «Дом пры дарозе», «Завошта».
П. Панчанка. «Дзеці вайны».
І. Шамякін. «Алёша-разведчык».
Г. Шыловіч. «Была нядзеля…».
Апавяданні з кнігі «Ніколі не забудзем».
Чалавек, космас і Сусвет (Для чытання і вывучэння ў класе)
В. Жуковіч. «Хараство Сусвету».
П. Клімук. «На касмічным караблі».
У. Мазго. «Суседзі па Сусвеце».
А. Масла. «Калючык і космас».
К. Цвірка. «Да зорак».
Русская литература
Для чтения и изучения в классе
Произведения устного народного творчества: сказания, легенды, былины.
Сказания
«Перун».
«Ярило».
Легенды
«Бездонное богатство», «Неман и Лоша» (белорусские легенды).
«Вороны Ут-Реста» (норвежская легенда).
Былины:
«Как Илья из Мурома богатырем стал».
«Вольга и Микула».
Для внеклассного чтения
«Былины» (в пересказе для детей Ирины Карнауховой).
Н. Кун. «Легенды и сказания Древней Греции и Древнего Рима».
Для чтения и изучения в классе
А. Пушкин. «Сказка о царе Салтане, о сыне его славном и могучем богатыре князе Гвидоне Салтановиче и о прекрасной царевне Лебеди» (отрывок из сказки).
Д. Мамин-Сибиряк. «Серая Шейка».
Х.-К. Андерсен. «Ромашка».
О. Уайльд. «Мальчик-звезда» (отрывок из сказки).
Для внеклассного чтения
А. Пушкин. «Стихи и сказки».
П. Ершов. «Конек-Горбунок».
П. Бажов. «Малахитовая шкатулка».
Братья Гримм. «Сказки».
Х.-К. Андерсен. «Сказки».
Дж. Родари. «Сказки».
Для чтения и изучения в классе
К. Бальмонт. «Поспевает брусника…».
И. Бунин. «Листопад» (отрывок).
Е. Липатова. «Листья осенние».
В. Орлов. «Ковровые дорожки».
Л. Станчев. «Осенняя гамма».
Для чтения и изучения в классе
Э. Шим. «Снег и Кисличка».
К. Паустовский. «Заячьи лапы».
Б. Заходер. «Серая Звездочка».
Э. Сетон-Томпсон. «Чинк».
Для внеклассного чтения
В. Бианки. «Лесная газета», «Лесные сказки и рассказы».
Г. Скребицкий. «В лесу и на речке», «Всяк по-своему», рассказы о природе.
К. Паустовский. «Барсучий нос», «Кот-ворюга».
Э. Сетон-Томпсон. Рассказы о животных.
Для чтения и изучения в классе
А. Пушкин. «Вот север, тучи нагоняя…».
С. Есенин. «Пороша».
И. Бунин. «Метель».
Н. Юркова. «Вьюга».
Для чтения и изучения в классе
С. Маршак. «Рассказ о неизвестном герое».
Ю. Яковлев. «Рыцарь Вася».
Л. Давыдычев. «Лелишна из третьего подъезда» (отрывки«ЛелишнаОхлопкова»,«ВикторМокроусов»).
Е. Пермяк. «Мама и мы».
С. Топелиус. «Солнечный Луч в ноябре».
Для внеклассного чтения
Л. Давыдычев. «Лелишна из третьего подъезда» (повесть).
В. Крапивин. «Та сторона, где ветер…» (повесть).
Л. Петрушевская. «Сказка о часах».
Для чтения и изучения в классе
Ф. Тютчев. «Зима недаром злится…».
В. Жуковский. «Жаворонок».
В. Степанов. «Чудеса».
Б. Заходер. «Сморчки».
Для чтения и изучения в классе
Т. Крюкова. «Чудеса не понарошку» (главы «Сумасшедший день», «“Могистр” чароделия»).
А. Усачев. «Чудеса в Дедморозовке» (глава «Летняя спячка»).
С. Лагерлеф. «Чудесное путешествие Нильса с дикими гусями» (глава «Волшебная дудочка»).
А. Линдгрен. «Пеппи Длинныйчулок» (глава «Как Пеппи спасает двух малышей»).
Л. Бессон. «Артур и минипуты» (глава из повести-сказки).
Для внеклассного чтения
Т. Крюкова. «Чудеса не понарошку» (повесть-сказка).
С. Лагерлеф. «Чудесное путешествие Нильса с дикими гусями» (повесть-сказка).
А. Линдгрен. «Пеппи Длинныйчулок» (повесть-сказка).
Л. Бессон. «Артур и минипуты» (повесть-сказка).
А. Усачев. «Чудеса в Дедморозовке» (повесть-сказка).
О. Никольская.«Приключения агентов “КолбаФирЖик”».
Е. НЭММ. «“Большое представление” для Сонечки».
Для чтения и изучения в классе
П. Клушанцев. «О чем рассказал телескоп» (рассказы «Где Земля кончается?», «Из чего сделаны Солнце и Луна?»).
Е. Левитан. «Луна – внучка Солнышка» (рассказы «Жарко или холодно на Луне?», «Вот уж где легко стать чемпионом!»).
И. Акимушкин. «Батискаф».
Е. Пермяк. «Сказ про газ» (глава «О принце в голубой короне»).
М. Курячая. «Про медь и про гончара, который вечно все путал» .
Для внеклассного чтения
А. Ивич. «Приключения изобретений».
М. Курячая. «Химия в картинках».
Г. Ганейзер. «География в картинках».
М. Ильин. «Рассказы о вещах».
М. Ильин, Елена Сегал. «История карандаша», «История тетрадки».
«Что такое. Кто такой» (энциклопедия для детей в 3 томах).
Для чтения и изучения в классе
Я. Дягутите. «Лето».
Ф. Тютчев. «В небе тают облака…».
В. Жуковский. «Летний вечер».
А. Усачев. «Что такое лето?».
Для внеклассного чтения
Сборник «Времена года»: стихи, рассказы, сказки (для младшего школьного возраста).
Сборник «Лесные хоромы»: рассказы, сказки, стихи, загадки (для младшего школьного возраста).
Приметы осени (стихи для детей).
Н. Некрасов. «Зеленый шум» (стихи для детей).
С. Есенин. «Черемуха» (стихи для детей, серия «Мои первые книжки»).
Т. Краснова-Гусаченко. «Край родной, любимый».
СПИСОК ПРОИЗВЕДЕНИЙ ДЛЯ ЗАУЧИВАНИЯ НАИЗУСТЬ
А. Пушкин. «Сказка о царе Салтане, о сыне его…» (отрывок по выбору учащихся).
К. Бальмонт. «Поспевает брусника…».
С. Есенин. «Пороша».
Ф. Тютчев. «Зима недаром злится…».
В. Жуковский. «Летний вечер».
раскрыть » / « свернуть